Publiczna debata o „polskości Ekstraklasy"
Wśród społeczności kibiców polskiej piłki przeważa przekonanie o potrzebie futbolowego patriotyzmu. Przez lata powstawały zestawienia wskazujące na rosnący udział zawodników z zagranicy w rozgrywkach. Przykładem jest niedawny tekst Jana Ekwińskiego, który wskazał, że odsetek obcokrajowców występujących na boiskach Ekstraklasy wzrósł do 52%. Jest to wyraźny trend wzrostowy, zwłaszcza jeśli weźmiemy pod uwagę, że jeszcze 10 lat temu wynosił on 33%.
Dla równowagi warto przytoczyć zestawienie Kamila Pawelczyka, który przedstawił procentowy udział Polaków w kadrach poszczególnych klubów. Pod tym względem liderem są „Miedziowi”, w których Polacy stanowią 72,7% kadry. Niemniej należy podkreślić, że według danych Transfermarkt to GKS Katowice mocniej stawia na rodzimych zawodników, jeśli uwzględnimy ich faktyczny udział w występach na boisku.
Wzrost udziału procentowego w czasie gry obcokrajowców

Źródło: Jan Ekwiński, Obcokrajowcy w Ekstraklasie przejmują kontrolę na boisku [ZAPOWIEDŹ], tekst z 14 października 2026
Procent Polaków w poszczególnych klubach:
1. Zagłębie Lubin — 72,7% (24/33)
2. GKS Katowice — 71,4% (20/28)
3. Korona Kielce — 70,4% (19/27)
4. Śląsk Wrocław — 63,0% (17/27)
5. Wisła Płock — 55,2% (16/29)
6. Motor Lublin — 53,6% (15/28)
7. Jagiellonia Białystok — 53,1% (17/32)
8. Cracovia — 51,7% (15/29)
9. Legia Warszawa — 51,7% (15/29)
10. Lech Poznań — 48,1% (13/27)
11. Radomiak Radom — 46,7% (14/30)
12. Wisła Kraków — 46,4% (13/28)
13. Piast Gliwice — 45,8% (11/24)
14. Raków Częstochowa — 41,4% (12/29)
15. Wieczysta Kraków — 38,5% (10/26)
16. Górnik Zabrze — 36,7% (11/30)
17. Pogoń Szczecin — 32,3% (10/31)
18. Widzew Łódź — 32,1% (9/28)
Źródło: Kamil Pawelczyk - Transfery Piłkarskie Oficjalnie (facebook)
Udział rodzimych graczy w występach zespołów z Ekstraklasy

Źródło: Transfermarkt
Przytoczone teksty nie sugerują, które podejście – stawianie na Polaków czy na zawodników z zagranicy – jest lepsze. Ekwiński wprost odcina się od wartościowania w kategoriach moralnych, natomiast Pawelczyk przytacza wyłącznie liczby, nie przedstawiając własnej opinii.
Wyraźna polaryzacja poglądów widoczna jest za to w sekcjach komentarzy. Z jednej strony pojawiają się opinie, że liczba Polaków w składzie nie ma większego znaczenia. Z drugiej wskazuje się, że jest to dobra praktyka, pozwalająca młodym polskim piłkarzom zdobywać doświadczenie we własnym kraju. Drugi pogląd niejednokrotnie łączy się z tezą, że takie rozwiązanie może mieć pozytywny wpływ na przyszłe występy zawodników w reprezentacji Polski. Wśród części kibiców panuje również przekonanie, że młody Polak wyjeżdżający za granicę zbyt wcześnie porywa się z motyką na słońce, a takie decyzje rzadko przynoszą pozytywne rezultaty.
W swoim tekście postaram się rozłożyć tę materię na czynniki pierwsze i odpowiedzieć na kilka pytań:
-
Jak polska Ekstraklasa wypada na tle pozostałych lig na świecie?
-
Jaki kierunek powinna obrać w dłuższej perspektywie?
-
Czy rzeczywiście młodzi piłkarze tracą na wczesnych wyjazdach za granicę?
-
Czy system szkolenia powinien opierać się wyłącznie na rodzimych zawodnikach?
Odpowiadając na postawione pytania, z jednej strony przedstawię własny pogląd na omawiane zagadnienie, z drugiej zaś przytoczone dane pozwolą każdemu czytelnikowi wyrobić sobie własną opinię. Temat jest niezwykle obszerny i złożony, dlatego jedna analiza nie może stanowić dowodu na nieomylność przedstawionej tezy.
Ekstraklasa na tle pozostałych lig
Na samym początku warto sprawdzić, jak mocno Ekstraklasa stawia na obcokrajowców w porównaniu z innymi ligami na świecie. Najprostszym i najbardziej ogólnym rozwiązaniem będzie zestawienie jej z najlepszymi, czyli osławioną europejską czołową piątką. W tym przypadku należy zauważyć, że tylko hiszpańska La Liga mocniej stawia na krajowych zawodników.

Źródło: Transfermarkt, grafika własna
Warto pochylić się nad przypadkiem hiszpańskiej ligi i na jego podstawie oprzeć dalszą narrację. Nie ulega wątpliwości, że jest to dość osobliwy przypadek, który na tle globalnych trendów może nieco zaburzać obraz pozostałych rozgrywek. W La Lidze widoczna jest tendencja spadkowa udziału obcokrajowców, a wynik oscylujący wokół 40% utrzymuje się od ponad pięciu lat. W ubiegłorocznym zestawieniu portalu Transfermarkt Hiszpanie zajęli dopiero 29. miejsce w Europie pod względem udziału zawodników z zagranicy.

Źródło: Transfermarkt
Przyczyną takiego stanu rzeczy jest przede wszystkim obowiązująca w La Lidze zasada, zgodnie z którą w kadrze może znajdować się maksymalnie trzech zawodników spoza Unii Europejskiej. Swoboda zatrudniania obejmuje bowiem wyłącznie reprezentantów państw należących do wspólnoty europejskiej. Proces uzyskania hiszpańskiego obywatelstwa przez piłkarzy z krajów hiszpańskojęzycznych jest znacznie krótszy i trwa dwa lata. Niemniej w realiach piłkarskich niejednokrotnie może się zdarzyć, że taki zawodnik nie będzie już wówczas związany z danym klubem. Wszystko to dodatkowo wzmacniają narzucone przez ligę limity płacowe (Límite de Coste de Plantilla Deportiva), uzależniające wydatki od przychodów klubu. Prowadzi to do sytuacji, w której jedynie największe marki mogą pozwolić sobie na przeznaczanie odpowiednio wysokich kwot na transfery.
Jak przekłada się to na wyniki na arenie międzynarodowej? Cóż, sprawa jest złożona. Hiszpańskie zespoły wciąż należą do światowej czołówki i regularnie stanowią trzon faz pucharowych europejskich rozgrywek. Kiedy drużyny z La Ligi docierają do finałów, często kończą je zwycięstwem. Jedynym wyjątkiem w analizowanym okresie jest Real Betis, który przegrał finał Ligi Konferencji z Chelsea.
Pod względem odsetka wygranych finałów w ciągu ostatnich pięciu lat lepsza jest jedynie francuska Ligue 1. Trzeba jednak pamiętać, że wynik ten jest mocno wypaczony, ponieważ uwzględnia wyłącznie triumfy PSG w Lidze Mistrzów. Trudno zatem uznawać go za miarodajny wskaźnik siły całej ligi.
Jednocześnie zespoły z Półwyspu Iberyjskiego coraz rzadziej docierają do finałów europejskich pucharów. Najwięcej takich występów zaliczyły drużyny z angielskiej Premier League (9). Hiszpanię (5) wyprzedza również mocno niedoceniana Serie A (7). W Lidze Mistrzów ostatni raz w finale wystąpił Real Madryt w sezonie 2023/24, a w Lidze Europy – Sevilla w sezonie 2022/23. Ciągłość występów w finałach została zachowana jedynie w Lidze Konferencji, w której w sezonach 2024/25 i 2025/26 zagrały odpowiednio Real Betis oraz Rayo Vallecano.
Ile razy w ciągu ostatnich pięciu lat zespoły z lig TOP 5 występowały w finałach europejskich pucharów?
Kolejność według miejsc w rankingu UEFA. W nawiasie liczba wygranych finałów
|
Lp. |
Premier League |
Serie A |
La Liga |
Bundesliga |
Ligue 1 |
|
% obcokrajowców |
71,8% |
68,5% |
41,6% |
54,9% |
60,5% |
|
Liga Mistrzów |
3 (1) |
2 (0) |
2 (2) |
1 (0) |
2 (2) |
|
Liga Europy |
3 (2)* |
2 (1) |
1 (1) |
3 (1) |
0 |
|
Liga Konferencji |
3 (3) |
3 (1) |
2 (1) |
0 |
0 |
|
% wygranych |
66,6% |
28,57% |
80% |
25% |
100% |
* W sezonie 2024/25 w finale w Ligi Europy stanęły naprzeciw siebie dwa zespoły z Premier League: Tottenham Hotspur (1:0) Manchester United)
Jak wygląda zatem udział obcokrajowców w grze poszczególnych zespołów? Czy przekłada się on na jakość prezentowaną na boisku? Ponownie trzeba przyjąć, że nie istnieje jedno uniwersalne rozwiązanie.
Zestawiając te statystyki, można zauważyć zarówno skrajne stawianie na obcokrajowców, jak i przeciwstawne podejście, polegające na nadmiernym promowaniu rodzimych zawodników. W czterech z pięciu czołowych lig nie brakuje klubów, w których piłkarze z zagranicy odpowiadają za co najmniej 90% udziału w grze zespołu. Przoduje pod tym względem Serie A, gdzie na taki model zdecydowały się aż cztery drużyny. W zestawieniu znajdują się zarówno najsilniejsze kluby w kraju, jak i beniaminkowie czy ligowi średniacy.
Kluby z lig TOP 5, w których obcokrajowcy odpowiadają za co najmniej 90% udziału w grze zespołu
W nawiasie miejsce w tabeli w zeszłym sezonie
|
Serie A |
Premier League |
Ligue 1 |
Bundesliga |
|
Venezia 97,1% (B) |
Liverpool 95,5% (5) |
OM 96,4% (5) |
Bayer Leverkusen 97,1% (6) |
|
Como 95,2% (4) |
Sunderland 93,9% (7) |
RC Strasbourg 95,1% (8) |
|
|
AC Milan 92,7% (5) |
Brighton 90,8% (8) |
||
|
Udinese 90,5% (10) |
B - beniaminek
Z jednej strony widać, że zespoły mocno oparte na zawodnikach z zagranicy nie były nawet blisko spadku. Jednocześnie żadna z tych drużyn realnie nie walczyła o mistrzostwo kraju. Obraz nieco zmienia aktualna sytuacja w tabeli, w której takie zespoły jak Udinese, Venezia, Sunderland czy RC Strasbourg znajdują się w dolnych rejonach ligowych zestawień, podczas gdy pozostałe utrzymują względnie solidny poziom. Trzeba jednak pamiętać, że nie minęła jeszcze nawet połowa sezonu, dlatego trudno na podstawie tak ograniczonej próby badawczej wyciągać daleko idące wnioski.
Jeśli chodzi o klub najmocniej stawiający na rodzimych zawodników, bezapelacyjnym liderem jest Málaga. Jako jedyna przekracza próg 90%, a udział obcokrajowców w grze zespołu wynosi zaledwie 3%. Nawet Athletic Bilbao, powszechnie znany ze stawiania na Basków, osiąga „zaledwie” 87,9% udziału rodzimych piłkarzy.
Przyglądając się wyłącznie przypadkowi Málagi, można zauważyć, że tak daleko posunięta skrajność niekoniecznie się opłaca. Jest to wręcz książkowy przykład klubu typu jojo, który po okresie wielkich inwestycji na początku lat 2010. raz za razem spada z La Ligi i do niej awansuje. W obecnej kampanii ta teza również znajduje potwierdzenie, ponieważ Los Boquerones zajmują ostatnie miejsce w tabeli z dorobkiem zaledwie pięciu punktów po rozegraniu 12 spotkań.
Z kolei w przypadku baskijskiego klubu, mimo dość stabilnego składu, poziom sportowy bywa mocno chimeryczny. Athletic Bilbao jest co prawda jednym z trzech klubów w Hiszpanii, które nigdy nie spadły z La Ligi, niemniej potrafi w jednym sezonie włączyć się do walki o awans do Ligi Mistrzów i zdobywać trofea, by w kolejnym zaliczyć wyraźny spadek formy i grać o przysłowiową pietruszkę.
Kluby z lig TOP 5, w których rodzimi zawodnicy mają największy udział w grze zespołu
W nawiasie miejsce w tabeli w zeszłym sezonie
|
La Liga |
Premier League |
Ligue 1 |
Bundesliga |
Serie A |
|
Malaga 97% (B) |
Everton 68,6% (6) |
Le Mans FC 66,3% (B) |
SC Paderborn 73,1% (B) |
Frosinone 63,6% (B) |
B - beniaminek
Przyjmując za punkt odniesienia udział obcokrajowców w najlepszych drużynach lig TOP 5*, otrzymujemy wynik wskazujący, że najczęściej stanowią oni około 70% zawodników zaangażowanych w grę zespołu. W tak określonym, hipotetycznym modelu polskiej lidze odpowiadają takie drużyny jak Wieczysta Kraków, Cracovia, Pogoń Szczecin oraz Górnik Zabrze.
Z czysto piłkarskiego punktu widzenia można uznać, że takie podejście sprawdza się w przypadku dwóch ostatnich wymienionych zespołów. Niemniej przykłady Bayernu i Barcelony pokazują, że również model oparty na proporcjach zbliżonych do pół na pół, a także taki, w którym widoczna jest, choć nie miażdżąca, przewaga zawodników krajowych, może przynosić efekty. W polskich realiach odpowiednikami tych klubów są kolejno Lech Poznań (50,3%) oraz Legia Warszawa (63%).
* W statystyce uwzględniono kluby, które w ciągu ostatnich pięciu lat zdobyły najwięcej mistrzostw poszczególnych lig, czyli: Manchester City (75,8%), Inter Mediolan (71,7%) i PSG (68,7%). Wyjątek stanowią Bayern (55,6%) oraz FC Barcelona (30,6%).
Przedstawione liczby stanowią jedynie teoretyczne i w dużej mierze hipotetyczne porównanie funkcjonowania poszczególnych modeli klubowych. Nie uwzględniłem chociażby zawodników pochodzących z akademii ani transferów polskich piłkarzy pomiędzy klubami Ekstraklasy.
Niemniej na podstawie przeprowadzonej analizy można dojść do wniosku, że na najwyższym poziomie częściej opłaca się stawiać na obcokrajowców. W szerszej perspektywie widać, że większa liczba klubów stosujących taki model potrafi z jednej strony wznieść się na wyżyny swoich możliwości, a z drugiej – częściej przekłada się to na stabilną pozycję w lidze.
Zespoły z większym odsetkiem rodzimych piłkarzy rzadko stanowią o sile swoich rozgrywek, a ponadto niejednokrotnie są klubami lawirującymi między dwoma poziomami rozgrywkowymi. Samo Zagłębie na krajowym podwórku również potwierdza tę tezę. Od lat jest to bowiem klub zajmujący miejsca między środkiem tabeli a jej dolnymi rejonami, tuż nad strefą spadkową, z nielicznymi pozytywnymi odstępstwami od tej reguły.
Gdzie jednak znajduje się Ekstraklasa w porównaniu z najlepszą piątką lig? Posze rzmy zatem obszar badawczy do 15 europejskich lig o najwyższej łącznej wartości kadr, w których zawodnicy zagraniczni stanowią średnio 53% składów pierwszych drużyn (stan na 28 października 2026 r.).
Wybór takiego zestawienia wynika z dość wybiórczego charakteru rankingu UEFA. „Rankingoza” to kolejny charakterystyczny element polskiego postrzegania futbolu. Świetnie wyglądające 12. miejsce w rankingu UEFA jest powoli weryfikowane przez postawę Lecha Poznań i Jagiellonii Białystok w Lidze Europy. Pokazuje to, jak wielkim beneficjentem powstania Ligi Konferencji jest Polska.
Muszę przy tym wskazać również słabość własnego wyboru, ponieważ w zestawieniu uwzględniono ligę rosyjską, wykluczoną z europejskich rozgrywek. Z tego względu w dalszej analizie wezmę pod uwagę tylko 14 lig, jednocześnie odnosząc wyniki do rankingu UEFA.

Źródło: Tifosy
Wyłączając pięć najlepszych lig, pozostałe osiem można uznać za rozgrywki o poziomie wyższym lub zbliżonym do Ekstraklasy. Zestawienie pod względem udziału obcokrajowców wygląda następująco:
-
Liga Portugal (72,4%)
-
Jupiler Pro League (61,2%)
-
Superleague Ellada (58,5%)
-
Süper Lig (51,1%)
-
Ekstraklasa (50,2%)
-
Eredivisie (49,5%)
-
Österreichische Fußball-Bundesliga (47,6%)
-
česká fotbalová liga (39,5%)
-
Ukraińska Premier Liha (29,9%)
Z przedstawionego zestawienia można wyciągnąć kilka wniosków, które uzupełniają również wcześniejsze rozważania. Obiektywnie, a także pod względem pozycji w rankingu, najlepsza w tym zestawieniu liga portugalska spełnia założenie około 70-procentowego udziału obcokrajowców w kadrach, co wyraźnie koreluje z osiąganymi wynikami.
Wątpliwe jest jednak, czy sam fakt, że polska liga ma większy odsetek obcokrajowców niż holenderska, oznacza automatycznie, że jest od niej lepsza. Znaczenie zawodników z zagranicy pokazuje również przykład ligi ukraińskiej, która ze względu na wojnę z Rosją nie jest w stanie przyciągać tak dużej liczby obcokrajowców jak dawniej. Szachtar wciąż utrzymuje względnie wysoki poziom, ale to za mało, by powstrzymać stopniowy spadek Ukrainy w rankingu.
W jakim kierunku powinna zatem podążać polska piłka? Przez lata za wzór, do którego powinniśmy dążyć jako kraj, stawiano ligi belgijską i holenderską. Pod względem udziału obcokrajowców między tymi rozgrywkami występuje wyraźna różnica, wynosząca aż 10 punktów procentowych. Jednocześnie w rankingu UEFA obie ligi idą łeb w łeb, zajmując kolejno siódme i ósme miejsce.
To, co łączy obie ligi, to silnie rozbudowany system szkolenia oraz skuteczna sprzedaż piłkarzy do mocniejszych rozgrywek. Jak wygląda ta kwestia w kontekście udziału zawodników z zagranicy? O wpływie obcokrajowców na rozwój nie tylko pierwszych drużyn, ale również akademii, opowiem więcej w kolejnym tekście.
